bakterie

mikroskopijne, bezjądrowe drobnoustroje, zwykle jednokomórkowe, o średnicy 2-8 m, zawierające substancję jądrową o strukturze kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA). Niekiedy ich wymiary dochodzą do 1/1000 mm średnicy. Gromada ta liczy ok. 2000 gatunków. Rozmnażają się bezpłciowo przez zarodniki i poprzeczny podział komórki co pół godziny. Oddychają beztlenowo (fermentacja) i tlenowo. Większość z nich stanowią organizmy cudzożywne (saprofity lub pasożyty). Niektóre bakterie są samożywne. Bakterie zawierające w swoich komórkach różne barwniki, działające jak chlorofil (bakteriochlorofil), są zdolne do asymilacji CO₂. Inne (b. chemosyntetyzujące) - są zdolne do chemosyntezy, czerpiąc energię z utlenienia różnych związków nieorganicznych, np. bakterie żelaziste utleniają sole żelazawe na sole żelazowe, bakterie nitryfikacyjne (Nitrosomonas) utleniają amoniak na azotyny, które z kolei Nitrobacter zamienia na azotany, bakterie siarkowe utleniają siarkowodór na siarkę elementarną, a bakterie wodorowe utleniają tlenem atmosferycznym wodór cząsteczkowy na wodę. Bakterie są bardzo rozpowszechnione w przyrodzie, np. 1 g gleby humusowej może ich zawierać ok. miliarda, w 1 g piasku może ich być ok. 200 milionów, w 1 cm³ mleka jest ich od 50 do 500 tysięcy. Występują także w powietrzu, np. 1 cm³ powietrza wielkich miast zawiera do jednego tysiąca bakterii, a w miejscach o wielkich skupiskach ludzi jest ich dziesiątki i setki tysięcy. Bakterie powodują rozkład substancji organicznych i mineralizację gleby. Przyczyniają się również do samooczyszczenia rzek i jezior. Wywołują także różne procesy fermentacyjne, np. bakterie z gatunku Acetobacter uczestniczą w procesie fermentacji octowej, a w fermentacji mlekowej biorą udział różne gatunki rodzaju Lactobacillus. Powodują one także psucie się pokarmów i żywności. Bakterie są wykorzystywane głównie w przemyśle spożywczym, chemicznym, farmaceutycznym (antybiotyki) i do czyszczenia ścieków (b. nitryfikacyjne).